สถาบันไทยพัฒน์ (Thaipat Institute) ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 9 กันยายน 2542 ในรูปของชมรมไทยพัฒน์ และได้เปลี่ยนแปลงสถานภาพมาเป็นสถาบันไทยพัฒน์ เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม 2544  เน้นงานด้านการขับเคลื่อนเศรษฐกิจพอเพียงและความรับผิดชอบของธุรกิจที่มีต่อสังคม โดยมีเป้าหมายที่กลุ่มธุรกิจเอกชน วิสาหกิจชุมชน และครัวเรือนภาคเมือง ได้เข้าร่วมเป็นภาคีภายใต้มูลนิธิบูรณะชนบทแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อวันที่ 18 มีนาคม 2548
       จุดกำเนิดของสถาบันไทยพัฒน์มาจากการรวมตัวของกลุ่มบุคคลในวงธุรกิจเอกชนจำนวนหนึ่งที่ต้องการค้นหาวิธีในการดำเนินธุรกิจโดยไม่ขึ้นกับเงื่อนไขของระบบเศรษฐกิจทุนนิยมซึ่งมีการแสวงหากำไรสูงสุด (Maximize Profit) เป็นเป้าหมายหลัก  เนื่องจากกาลเวลาที่ผ่านมาได้เป็นเครื่องพิสูจน์แล้วว่า การได้มาซึ่งกำไรสูงสุดขององค์กรธุรกิจโดยไม่คำนึงวิธีการว่าจะทำลายวิถีที่ดีงามของสังคม  ทำลายสิ่งแวดล้อม หรือทำลายคุณค่าทางด้านจิตใจหรือไม่นั้น  ได้กลับกลายเป็นต้นทุนค่าใช้จ่ายของสังคม  ซึ่งต้องมีหน่วยงานทางสังคมไม่แห่งใดก็แห่งหนึ่ง เข้าแบกรับภาระในการรักษาและเยียวยาผลกระทบที่เกิดขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้  และโดยมากมักจะเป็นหน่วยงานภาครัฐ  ซึ่งก็หนีไม่พ้นการใช้ภาษีของประชาชน มาชดเชยกับความเสียหายที่เกิดขึ้น  ทั้งที่มิใช่ผู้ก่อเหตุแห่งปัญหานั้น


แนวทางการดำเนินงาน  
       สถาบันไทยพัฒน์ ดำเนินงานโดยเน้นกิจกรรมเพื่อการพัฒนาตามแนวทาง “การร่วมมือกัน”  ทั้งที่เป็นการริเริ่มโครงการและกิจกรรมให้แก่หน่วยงานอื่นได้เข้ามีส่วนร่วม และการเข้ามีส่วนร่วมในโครงการและกิจกรรมของหน่วยงานอื่นที่ดำเนินการอยู่แล้ว เพื่อให้เกิดการต่อยอดขยายผลความสำเร็จในแต่ละโครงการ ก่อให้เกิดประโยชน์แก่สังคมอย่างเต็มที่  โดยแนวทาง “การร่วมมือกัน” มี 3 ระดับ คือ ร่วมแรง  ร่วมทรัพย์   ร่วมสื่อ
          โครงการและกิจกรรมในสถาบันไทยพัฒน์
              • โครงการศึกษาและจัดทำฐานข้อมูล กลุ่ม องค์กร พื้นที่ ที่ใช้หลักเศรษฐกิจพอเพียงในการดำเนินชีวิต เพื่อประโยชน์ในการศึกษา วิจัย ค้นคว้า และการเรียนรู้เพื่อต่อยอดให้เกิดกระบวนการขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรม นำไปสู่การประยุกต์ใช้ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในวงกว้าง  (www.sedb.org)
              • เผยแพร่“บัญชีแก้มลิง”สำหรับการแก้ไขและป้องกันปัญหาหนี้สิน (www.kaemling.com)  
              • โครงการพัฒนาซีเอสอาร์ในกระบวนการบริหารจัดการองค์กรธุรกิจ รวมทั้งการสร้างเครื่องมือสำหรับการพัฒนาซีเอสอาร์ ภายใต้หลักการ Balanced Score Card (www.thaicsr.com)  
              • กิจกรรม bangkokfreecycle คือ ที่ชุมนุมของคนที่ต้องการ “ให้” หรือ “บริจาค”สิ่งของที่มิได้ใช้งานแล้วแก่ผู้อื่นที่ยังสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้  (http://bangkok.mosociety.com)